آرتروز یک بیماری التهاب مفاصل است. این بیماری به دلیل مشکلاتی مانند عفونت، آسیب دیدگی، اختلالات متابولیکی و… اتفاق میافتد و با علائمی مانند درد، تورم، سفتی و داغی در مفاصل و عواملی از این قبیل بروز پیدا میکند. آرتروز در واقع یکی از انواع بیماریهای آرتریت است که طی آن غضروف مفاصل تخریب شده و به مرور از بین میرود. این بیماری صرف نظر از سن، در جوانی یا پیری اتفاق میافتد اما اغلب در افراد مسن دیده میشود. افراد مبتلا به این بیماری، به مرور زمان با محدودیت در حرکت مواجه میشوند و در انجام امور طبیعی زندگی به مشکل برمیخورند. در ادامه بیشتر راجع به استئوآرتریت، علائم و علتهای آن صحبت خواهیم کرد.
آرتروز چیست؟
آرتروز یکی از شایعترین بیماریهای مفصلی است که در اغلب افراد دیده میشود. این بیماری سبب ایجاد التهاب در غضروفها شده و به مرور غضروف میان مفاصل را از بین میبرد. در نتیجه فرد با مشکلاتی مانند درد و دشواری در حرکت مواجه میشود. همانطور که میدانید مفصل محل پیوند دو استخوان است که بافتی محافظ به نام غضروف آن را میپوشاند. در افراد مبتلا به آرتروز این غضروف به مرور از بین میرود و استخوانها به هنگام حرکت کردن روی هم ساییده میشوند. این بیماری که به اختصار OA نامیده میشود اغلب در افراد مسن اتفاق میافتد. اما به طور کلی محدودیتی در سن و سال ابتلا به آستئوآرتریت وجود ندارد و گاهی در میانسالان و حتی جوانان دیده میشود.
علت آرتروز چیست؟
علت آرتروز به شکل دقیق مشخص نیست. اما زمانی که بدن نتواند به شکل طبیعی بافت مفصلی را ترمیم کند، استئوآرتریت به وجود میآید. به طور کلی از شایعترین علل ابتلا به این بیماری میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم.
• دلایل ژنتیکی: در برخی مواقع، علت ابتلا به این بیماری، عوامل وراثتی و ویژگیهای ژنتیکی هستند. اگر علت این بیماری به عوامل وراثتی و ژنتیکی مربوط باشد، صرف نظر از سن و سال در هر دوره سنی حتی ۲۰ سالگی، نشانههای آن ظاهر میشوند.
• استفاده بیش از حد یا ضربه: استفاده بیش از اندازه از مفاصل، جراحی یا آسیب دیدگی از دیگر علل ابتلا به این بیماری هستند. در چنین مواقعی بدن نمیتواند به طور معمول و طبیعی به ترمیم آسیبهای ایجاد شده بپردازد و به دنبال آن آرتروز به وجود میآید. البته در صورتی که علت ابتلا ضربه، آسیب دیدگی یا استفاده بیش از حد باشد سالها بعد علائم و نشانههای آن بروز پیدا میکنند.
آرتروز چه علائمی دارد؟
آرتروز در مراحل اولیه هیچ علامت یا نشانه خاصی ندارد. اما به مرور زمان و با افزایش سن، علائم این بیماری ظاهر میشوند. از مهمترین علائم ابتلا به این بیماری میتوانیم به سفت شدن مفاصل و ایجاد درد در این نواحی اشاره کنیم. بنابراین اگر در نواحی مختلفی مانند مچ دست، مچ پا، زانو و… احساس درد میکنید یا حرکت برایتان سخت شده برای بررسیهای دقیق به پزشک مراجعه کنید. از دیگر علائم ابتلا به استئوآرتریت میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
• کم شدن حجم عضلهها
• شنیدن صدای تق تق یا ترک خوردگی در مفصلها
• خشک شدن و درد مفاصل که در صورت بیحرکت ماندن شدت آن بیشتر میشود.
• مشکل در حرکت دادن مفصلها
• حساسیت و احساس گرما در مفاصل
• تورم در ناحیه مفصل
انواع آرتروز نسبت به محل درد
استئوآرتریت با توجه به محل درد انواع مختلفی دارد که شامل موارد زیر میشود:
• آرتروز زانو: در صورتی که این بیماری در زانو اتفاق بیفتد، فرد در راه رفتن دچار مشکل میشود. مفصل زانو خشک شده و زانو خالی میکند. ایجاد سر و صدا به هنگام راه رفتن از دیگر علائم این بیماری است.
• آرتروز گردنی: داشتن سردرد، شنیدن صدا از گردن هنگام تکان دادن، گرفتگی شدید ماهیچههای گردنی، راه رفتن سخت؛ احساس ضعف در دست و پا و احساس عدم تعادل به هنگام راه رفتن از علائم این بیماری محسوب میشوند.
• آرتروز دست: در صورتی که انگشتان و دستان شما به آرتروز مبتلا شوند تکان دادن آنها سخت میشود. مفصلهای میانی دچار خم شدگی میشوند و احساس بیحسی یا گزگز خواهید کرد. برجستگیهای قابل دید، ضعف در حرکت طبیعی انگشتان و دستها از دیگر علائم این بیماری هستند.
• آرتروز پا: در صورتی که مفاصل قوزک و مچ پا دچار التهاب شوند، فرد با عدم حفظ تعادل و عدم توانایی در راه رفتن مواجه میشود. وجود این بیماری در پاها بسیار آزاردهنده و دردناک است و مشکلات متعددی را ایجاد میکند.
• آرتروز کمر: در پی این عارضه ستون فقرات و مفاصل کمر دچار التهاب و درد میشوند. مواردی مانند ساییدگی و آسیب به مهرهها، عفونت و بیماریهای خود ایمنی از دلایل ابتلا به آستئوآرتریت کمر محسوب میشوند.
• آرتروز لگن: آرتروز لگن در پی آسیب و التهاب در غضروفهای استخوان لگن به وجود میآید. این بیماری بسیار شایع بوده و به مرور زمان دردناک و شدید میشود. به طوری که در انجام فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد میکند.
روش های درمان آرتروز
برای درمان آرتروز روشهای درمانی متعددی وجود دارد. زمانی که بیمار برای درمان به متخصص مراجعه میکند، پزشک با توجه به شرایط و شدت بیماری میتواند روشهای درمانی متفاوتی را ارائه کند. به طور کلی این بیماری به روشهای زیر درمان میشود:
درمان آرتروز به روش غیرجراحی
در صورتی که شدت استئوآرتریت کم باشد، با ایجاد یک سری اصلاحات در تغذیه و سبک زندگی و مصرف یک سری داروها، میتوان تا حد زیادی بیماری را درمان یا کنترل کرد. یکی از درمان های بسیار موثر برای کنترل درد و علائم آرتروز، بسته به نوع آن، استفاده از ابزار ارتوپدی طبی است. علاوه بر این، افرادی که به تناسب فعالیت خود در معرض آسیب دیدگی و ابتلا به آرتروز قرار دارند، با استفاده از انواع بریس طبی می توانند از بروز آسیب پیشگیری کنند.
از روشهای درمان استئوآرتریت بدون جراحی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
• ورزش و انجام فعالیتهای بدنی
• کاهش وزن اضافی
• استراحت و خواب کافی در طول شبانه روز
• استفاده از کمپرس سرد یا گرم برای تسکین درد مفاصل
• مصرف داروهای مسکن، موضعی و ضد التهابی
• استفاده از مواد غذایی حاوی ویتامین سی، ویتامین دی، اسیدهای چرب امگا ۳ و بتاکاروتن
• ماساژ درمانی
• استفاده از وسایلی مانند زانوبند، عصا، واکر یا بریس زانو
• نرمشهای مخصوص در آب و انجام تمرینات نرمشی و آب درمانی
درمان آرتروز با روش جراحی
درمان آرتروز به روش جراحی یک روش کم تهاجمی است. این جراحی به واسطه لولههای فلزی توخالی که مجهز به یک دوربین فیلمبرداری هستند انجام میشود. در این روش نیازی به ایجاد برشهای عمیق نیست و در کمترین زمان به پایان میرسد. در صورت وجود شرایط زیر، پزشک جراحی را برای درمان استئوآرتریت تجویز میکند.
• زانو درد با درمانهای غیر جراحی برطرف نشود.
• فرد با دردهای شدید و مداوم مواجه باشد.
• به دلیل صدمات شدید به غضروف، خارهای استخوانی در ناحیه مفصل ایجاد شده باشد.
• بخشهایی از غضروف در داخل مایع مفصل شناور باقی مانده باشد.